Có một thời, tôi bước vào căn bếp với đôi mắt sáng hơn cả ngọn lửa trên bếp ga.
Ngày ấy, mọi thứ đối với tôi đều mới mẻ. Tiếng dao chạm xuống thớt nghe như một nhịp trống mở màn. Mùi hành tỏi phi lên trong dầu nóng cũng đủ làm tim tôi rộn ràng. Hơi nóng phả vào mặt, khói bếp bám lên áo, mồ hôi chảy xuống cổ, nhưng lạ thay, tôi không thấy mệt. Tôi chỉ thấy mình đang sống đúng với điều mình yêu.
Tôi từng tin rằng nghề bếp là một thứ tình yêu rất đẹp.
Một tình yêu không ồn ào, không hoa mỹ, nhưng cần rất nhiều kiên nhẫn. Muốn làm ra một món ăn ngon, người ta không chỉ cần công thức. Người ta cần đôi tay biết lắng nghe nguyên liệu, đôi mắt biết nhìn màu lửa, cái mũi biết nhận ra khoảnh khắc vừa chín tới, và một trái tim đủ tinh tế để hiểu rằng mỗi món ăn đều có linh hồn riêng của nó.
Tôi đã học bằng tất cả sự háo hức của tuổi trẻ.
Học từ những điều nhỏ nhất. Cách cầm dao sao cho chắc. Cách thái một miếng rau cho đều. Cách nêm một nồi nước dùng không quá tay. Cách đứng hàng giờ trước bếp mà không được phép lơ đãng. Cách lau lại chiếc đĩa trước khi đưa món ra ngoài, bởi chỉ một vệt nước nhỏ cũng có thể làm hỏng đi sự chỉn chu của cả một quá trình.
Tôi đã từng thức khuya để đọc thêm công thức.
Từng thử đi thử lại một món ăn chỉ vì chưa hài lòng với mùi vị cuối cùng.
Từng đứng lặng nhìn một miếng cá áp chảo, chờ đúng khoảnh khắc lớp da giòn lên mà phần thịt bên trong vẫn còn mềm.
Từng vui như một đứa trẻ khi nghe ai đó nói: “Món này ngon.”
Với tôi khi ấy, căn bếp không chỉ là nơi làm việc. Nó là trường học, là chiến trường, là sân khấu, là nơi tôi đặt vào đó tuổi trẻ, sức lực, tự trọng và cả những giấc mơ rất thật.
Nhưng nghề bếp không chỉ có ánh lửa đẹp đẽ.
Đi càng lâu, tôi càng hiểu rằng phía sau một món ăn được bày biện tinh tế là rất nhiều vết bỏng, vết cắt, những đêm về nhà khi người đã rã rời, bàn tay còn ám mùi gia vị, lưng đau vì đứng quá lâu, và đầu óc thì vẫn nghĩ về những việc chưa xong trong bếp.
Tôi cũng bắt đầu nhìn thấy một mặt khác của nghề.
Có những môi trường không nuôi dưỡng đam mê, mà dần dần làm nó mòn đi. Có những người không muốn thay đổi, không muốn học thêm, không muốn nghe cái mới, chỉ giữ khư khư sự bảo thủ của mình như thể đó là chân lý duy nhất. Có những đồng nghiệp đáng lẽ phải cùng nhau đi qua áp lực, lại chọn cách hơn thua, ích kỷ, giấu nghề, đẩy lỗi, giữ phần dễ cho mình và để phần khó cho người khác.
Căn bếp khi ấy không còn chỉ nóng vì lửa.
Nó nóng vì cái tôi.
Vì sự ganh đua.
Vì những lời nói sau lưng.
Vì những lần cố gắng không được nhìn nhận.
Vì những điều mình làm bằng cả tấm lòng, nhưng lại bị xem nhẹ như chuyện hiển nhiên.
Có những ngày tôi đứng giữa bếp, xung quanh là tiếng gọi món, tiếng chảo va vào nhau, tiếng người thúc giục, tiếng dầu sôi, tiếng dao thớt dồn dập — mà trong lòng lại thấy trống rỗng đến lạ.
Ngọn lửa trước mặt vẫn cháy.
Nhưng ngọn lửa trong lòng tôi thì bắt đầu nhỏ dần.
Không phải vì tôi hết yêu nghề.
Có lẽ đau nhất chính là như vậy. Mình rút dần không phải vì mình không còn yêu, mà vì tình yêu ấy đã bị bào mòn bởi quá nhiều điều không thuộc về nghề bếp. Tôi có thể chịu được mệt. Có thể chịu được nóng. Có thể chịu được áp lực. Có thể bắt đầu lại một món ăn nếu nó chưa đủ tốt.
Nhưng thật khó để giữ mãi một trái tim cháy bỏng trong một môi trường chỉ toàn sự cứng nhắc, ích kỷ và thiếu công bằng.
Rồi thời gian đi qua.
Tôi đã trải nghiệm đủ những thăng trầm của nghề. Có lúc được khen, có lúc bị trách. Có lúc được đứng ở vị trí mình mơ ước, có lúc lại thấy mình nhỏ bé giữa những nguyên tắc vô hình. Có những mùa bếp đông khách đến nghẹt thở, cũng có những khoảng lặng khiến tôi tự hỏi mình đã đi được bao xa, mất đi bao nhiêu, và còn giữ lại được điều gì.
Nhìn lại, tôi không hối tiếc.
Bởi tôi đã từng thật sự đam mê. Đã từng sống hết mình với nghề. Đã từng đặt trái tim vào từng món ăn, từng đường dao, từng giọt sốt, từng chiếc đĩa được lau sạch trước khi bước ra khỏi bếp. Đã từng tin rằng một người đầu bếp giỏi không chỉ nấu bằng tay, mà còn nấu bằng sự tử tế và lòng tự trọng.
Dù sau này tôi có đi tiếp hay dừng lại, dù ngọn lửa ấy có còn bùng lên như ngày đầu hay chỉ âm ỉ trong một góc ký ức, tôi vẫn biết ơn những năm tháng đó.
Biết ơn những vết bỏng đã dạy tôi cẩn thận.
Biết ơn những lần thất bại đã dạy tôi khiêm nhường.
Biết ơn những đêm mệt nhoài đã dạy tôi sức chịu đựng.
Biết ơn cả những con người khó khăn đã dạy tôi nhìn rõ giá trị của sự tử tế trong nghề.
Nghề bếp từng lấy của tôi rất nhiều sức lực.
Nhưng cũng trả lại cho tôi một phần rất đẹp của tuổi trẻ.
Một tuổi trẻ từng cháy.
Từng tin.
Từng học hỏi.
Từng cố gắng.
Từng tỉ mỉ đến tận cùng.
Từng yêu nghề bằng một tình yêu trong trẻo và mãnh liệt.
Và có lẽ, dù mai này tôi không còn đứng giữa căn bếp ấy nữa, chỉ cần nghe đâu đó tiếng dao chạm thớt, ngửi thấy mùi khói bếp, nhìn một món ăn được làm ra bằng tất cả sự chăm chút — lòng tôi vẫn sẽ khẽ rung lên.
Vì đã có một thời, tôi thuộc về nơi đó.
Một thời vất vả.
Một thời đam mê.
Một thời rất đẹp, dù nhiều đau đáu.
Một thời tôi đã cháy hết mình trong căn bếp của đời mình.
